Që nga viti 1801, udhëheqësit amerikanë mblidhen në Washington, D.C., për inaugurimin e një Presidenti të ri. Në janarin e vitit 2025, në këtë skenë tradicionale, kryetarët e kompanive kryesore teknologjike amerikane, përfshirë Sam Altman, Larry Ellison dhe Masayoshi Son, u shfaqën në Shtëpinë e Bardhë me një njoftim që paralajmëronte një kapitull të ri të revolucionit teknologjik: ata u zotuan të investojnë deri në 500 miliardë dollarë për të ndërtuar qendra të të dhënave për inteligjencën artificiale, projekt i quajtur “Stargate”
Por po në të njëjtën ditë, një zhvillim paralel nga Kina i tërhoqi vëmendjen e tregjeve globale: kompania DeepSeek publikoi një model të ri të AI-së, duke shkaktuar një valë paniku dhe një thirrje për aksion në Silicon Valley. Këto dy ngjarje nënvizuan temën që do të dominonte vitin: konkurrencë globale, inovacion i shpejtë dhe investime masive në teknologji.
Siç shkruan TIME, “Ky ishte viti kur potenciali i plotë i inteligjencës artificiale u shfaq, dhe kur u bë e qartë se nuk do të kishte kthim pas apo mundësi për t’u shmangur. Çfarëdo që të ishte pyetja, IA ishte përgjigjja.” Nga përshpejtimi i kërkimeve mjekësore tek produktiviteti i përditshëm, IA po transformonte mënyrën se si jetojmë dhe punojmë.
Aftësitë e këtyre sistemeve po përmirësohen me një ritëm të jashtëzakonshëm: sipas një studimi të përmendur nga TIME, kapacitetet e IA dyfishohen pothuajse dy herë në vit. Jensen Huang, drejtues i Nvidia-s, e përshkruan këtë teknologji si “më ndikuesen e kohës sonë” .
Megjithatë, përparimi shoqërohet me sfida serioze. Energjia e nevojshme për të funksionuar këto sisteme është e madhe, punët tradicionale po zhduken, dhe përhapja e informacionit të rremë është një rrezik i ri. Po ashtu, fuqia ekonomike është përqendruar tek disa kompani dhe individë, në mënyrë të ngjashme me Epokën e Gilded. Në këtë kontekst, TIME citon fjalët e ish-presidentit Trump: “Nëse ndodh diçka shumë keq, fajëso IA” .
Përzgjedhja e Personazhit të Vitit
TIME ka vendosur për “Arkitektët e Inteligjencës Artificiale” si Personazhin e Vitit 2025, duke theksuar ndikimin historik të individëve që imagjinuan, dizajnuan dhe ndërtuan inteligjencën artificiale. Historikisht, kjo njohje ka evoluar për të përfshirë individë, grupe, gra dhe koncepte, nga kompjuteri personal në 1982 tek “Ju” në 2006.
“Puna jonë e ka trajnuar dhe mbajtur IA, dhe tani e gjejmë veten duke kaluar përmes një bote gjithnjë e më shumë të përcaktuar nga ajo. Edhe pse modelet e IA mësojnë, flasin, debatojnë dhe këshillojnë në mënyra që mund të jenë frikësuese dhe mahnitëse njëkohësisht, ekziston një dallim mes nesh dhe krijimit tonë” – shkruan TIME .
Ky njohje vë në fokus se IA nuk është thjesht një mjet teknologjik, por një faktor që po formëson ekonominë, jetën shoqërore dhe marrëdhëniet globale. Çdo qytetar, sipërmarrës apo udhëheqës ka një rol në përcaktimin e mënyrës se si do të përdoret kjo teknologji në të ardhmen.
