Ndryshimet klimatike po transformojnë modelet e motit në Tokë në mënyra të thella dhe afatgjata. Një studim i ri shkencor tregon se Arktiku po përjeton një rritje të dukshme të ngjarjeve të motit ekstrem, si pasojë e rritjes së temperaturave globale.
Studimi, i kryer nga një ekip ndërkombëtar shkencëtarësh mbi analizën e të dhënave të mbledhura për më shumë se 70 vjet, tregon se rajoni më verior i Tokës ka hyrë në një “epokë të re” të motit ekstrem, duke shënuar një kalim të rëndësishëm drejt kushteve klimatike të papara më parë.
Këto ndryshime pritet të kenë ndikim serioz mbi bimësinë dhe faunën e Arktikut, si edhe mbi komunitetet njerëzore që jetojnë në këtë zonë. Ndërkohë, pasojat nuk do të kufizohen vetëm në Arktik, pasi po cenohet edhe ekuilibri i karbonit, ndërsa akulli detar po tkurret dhe tundra po shkrin.
“Studimi ynë tregon se frekuenca e ngjarjeve ekstreme të motit është rritur ndjeshëm në Arktik,” shprehet ekologu Gareth Phoenix nga Universiteti i Sheffield në Mbretërinë e Bashkuar.
“Në rreth një të tretën e territorit arktik, këto ngjarje kanë filluar të shfaqen vetëm së fundmi, duke treguar qartë se Arktiku po hyn në një epokë të re të ekstremeve klimatike, me pasoja potencialisht të rënda për ekosistemet.”
Studiuesit u fokusuan veçanërisht në ekstreme afatshkurtra, të cilat shpesh nuk reflektohen në mesataret mujore. Të dhënat përfshinin valë të nxehti, periudha thatësire dhe ndryshime në mbulesën e borës.
Rezultatet tregojnë se ngjarjet e motit ekstrem janë bërë më të shpeshta dhe më të përhapura, sidomos gjatë tre dekadave të fundit. Disa zona janë identifikuar si “pika të nxehta”, përfshirë Siberinë Qendrore, Skandinavinë Perëndimore dhe brigjet e Groenlandës, ku ndikimi është më i fortë.
Një nga fenomenet gjithnjë e më të zakonshme është shiu mbi borë, i shkaktuar nga ngrohja e klimës. Ky proces krijon një shtresë akulli në sipërfaqe, duke bllokuar burimet ushqimore dhe duke rrezikuar drejtpërdrejt kafshët arktike, si drerët, të cilët varen nga likenet për mbijetesë.
Edhe pse studimi nuk ka analizuar drejtpërdrejt pasojat ekologjike, autorët theksojnë se provat ekzistuese sugjerojnë ndikime të rënda dhe të dëmshme. “Sezonaliteti, si periudha e rritjes dhe kushtet e borës, është jetik për funksionimin e ekosistemeve dhe mbijetesën e specieve veriore,” shpjegon shkencëtari i klimës Juha Aalto nga Instituti Meteorologjik Finlandez.
Studiuesit theksojnë nevojën për të dhëna më të detajuara, pasi në disa zona mungesa e matjeve në terren i ka detyruar të përdorin vlerësime të përafërta.
Studime të mëparshme kanë treguar se Arktiku po ngrohet shumë më shpejt se pjesa tjetër e planetit, duke sjellë tkurrje të akullit dhe ndryshime të thella klimatike. Ekspertët përdorin termin “nxirja e Arktikut” për të përshkruar humbjen e bimësisë në këtë rajon, një fenomen që lidhet ngushtë me ngjarjet ekstreme të motit.
Përveç ndikimit në zinxhirin ushqimor, këto ndryshime po prishin edhe ekuilibrin mes thithjes dhe çlirimit të karbonit në Arktik, duke përforcuar efektet e ngrohjes globale.
“Ky zbulim sugjeron se, me ndryshimin e klimës, ekosistemet arktike do të ekspozohen gjithnjë e më shumë ndaj kushteve klimatike që nuk i kanë përjetuar kurrë më parë,” thotë gjeoshkencëtari Miska Luoto nga Universiteti i Helsinkit.
“Kjo mund të ketë pasoja të rëndësishme afatgjata për natyrën e Arktikut.”
