Psikologët po i kushtojnë gjithnjë e më shumë vëmendje mënyrës se si janë formuar njerëzit që u rritën gjatë viteve 1960 dhe 1970, një periudhë e karakterizuar nga ndryshime të shpejta shoqërore, kushte ekonomike të vështira dhe një stil prindërimi shumë më pak ndërhyrës sesa ai i sotëm. Studimet sugjerojnë se kjo gjeneratë zhvilloi aftësi psikologjike që sot po bëhen gjithnjë e më të rralla.
Pa teknologji digjitale, pa mbikëqyrje të vazhdueshme dhe pa aktivitete të programuara, fëmijëria e atyre viteve ishte më spontane, më e pastrukturuar dhe më e lidhur me realitetin e përditshëm. Këto rrethana, sipas psikologëve, ndihmuan në ndërtimin e qëndrueshmërisë emocionale, pavarësisë dhe aftësisë për t’u përballur me vështirësitë.
1.Nga mërzia lindte krijimtaria
Pasditet e gjata pa aktivitete të organizuara i detyronin fëmijët të gjenin mënyra vetjake për t’u argëtuar. Psikologët theksojnë se mërzia luan një rol të rëndësishëm në zhvillimin e planifikimit, zgjidhjes së problemeve dhe fleksibilitetit mendor. Loja e lirë dhe imagjinata ishin mjetet kryesore të krijimtarisë.
2.Mësimi nga dështimi
Në ato vite, dështimi shihej si pjesë e natyrshme e jetës. Humbjet dhe zhgënjimet nuk shoqëroheshin me kompensime simbolike, por me pranimin e realitetit.
Studimet tregojnë se fëmijët që përjetojnë dështime të menaxhueshme zhvillojnë aftësi më të forta përballjeje dhe vetëbesimi. Ky proces i ndihmon ata të kuptojnë se një pengesë nuk përcakton të ardhmen e tyre.
3. Pritja ishte normale
Kënaqësia e menjëhershme nuk ishte e disponueshme. Çdo gjë kërkonte kohë, përpjekje dhe durim. Eksperimentet e Walter Mischel në Universitetin Stanford treguan se aftësia për të shtyrë kënaqësinë lidhet drejtpërdrejt me rezultate më të mira akademike, shëndetësore dhe sociale në të ardhmen.
4.Loja formonte karakterin
Fëmijët lëviznin lirshëm në lagje, zgjidhnin vetë konfliktet dhe ndërtonin marrëdhënie pa ndërhyrjen e të rriturve. Sipas Scientific American, kjo formë loje ndihmon në zhvillimin e aftësive sociale, tolerancës ndaj rrezikut dhe vetëbesimit.
5.Zhvillimi i hershëm i pavarsisë
Fëmijët mësonin të menaxhonin veten që në moshë të vogël. Ata hynin vetë në shtëpi, përgatisnin ushqime të thjeshta dhe nisnin detyrat pa mbikëqyrje. Psikologët theksojnë se kjo pavarësi ndërton vetëdisiplinë dhe burime të brendshme të forta.
6.Përballja me të papriturat e jetës
Humbja, sëmundja dhe vdekja nuk fshiheshin nga fëmijët. Përfshirja në këto përvoja u mësonte atyre se dhimbja është pjesë e jetës dhe se njerëzit kanë aftësi të natyrshme për t’u rikuperuar emocionalisht.
7. Kufizimet nxitnin zgjuarsinë
Me burime të kufizuara financiare, familjet improvizonin dhe ripërdornin. Ky realitet i detyronte fëmijët të zhvillonin aftësi praktike dhe mendim krijues. Studiuesit konfirmojnë se kufizimet shpesh nxisin inovacionin dhe përshtatshmërinë.
8. Vlerat mësoheshin përmes shembullit
Sjellja e të rriturve ishte mjeti kryesor i edukimit. Psikologët e quajnë këtë proces “modelim” dhe e konsiderojnë një nga format më efektive të të mësuarit afatgjatë.
9. Komuniteti funksiononte si mbështetje
Lagjja përfaqësonte një rrjet të përbashkët përgjegjësie. Çdo i rritur ndjente detyrimin të ndërhynte kur ishte e nevojshme. Kjo krijonte ndjenjë përkatësie dhe sigurie sociale.
Edhe pse fëmijëria e viteve ’60 dhe ’70 kishte mangësitë e saj, psikologët vlerësojnë se ajo prodhoi një brez më të përgatitur për përballjen me vështirësitë e jetës. Disa nga këto mësime mbeten të vlefshme edhe sot, në një kohë kur fëmijëria është gjithnjë e më e strukturuar dhe e mbikëqyrur.
