Europa duhet të ndërmarrë hapa urgjentë për të forcuar kapacitetet e saj të mbrojtjes dhe për ta bërë NATO-n “më europiane”, nëse dëshiron të ruajë forcën dhe besueshmërinë e saj, ka paralajmëruar Përfaqësuesja e Lartë e BE-së për Politikën e Jashtme dhe Sigurinë, Kaja Kallas.
Duke folur në një konferencë mbi mbrojtjen, Kallas theksoi se Shtetet e Bashkuara do të mbeten partner dhe aleat i Europës, por paralajmëroi se “asnjë fuqi e madhe nuk e ka deleguar mbijetesën e saj dhe ka mbijetuar”.
Deklaratat e saj vijnë në një moment tensionesh të shtuara transatlantike, pas kërcënimeve të presidentit amerikan Donald Trump për të marrë nën kontroll Groenlandën, territor gjysmë-autonom që i përket Danimarkës.
Komentet e Kallas pasuan reagimet e forta ndaj deklaratës së sekretarit të përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, i cili tha se ligjvënësit europianë duhet “të vazhdojnë të ëndërrojnë” nëse besojnë se Europa mund të mbrohet pa SHBA-në. Ministri i Jashtëm francez, Jean-Noël Barrot, reagoi ashpër duke deklaruar:
“Jo, i dashur Mark Rutte. Europianët mund dhe duhet të marrin kontrollin e sigurisë së tyre. Edhe Shtetet e Bashkuara e pranojnë këtë. Kjo është shtylla europiane e NATO-s.”
Sipas Kallas, nën administratën Trump, Europa “nuk është më qendra kryesore e gravitetit për Uashingtonin”, duke e bërë të domosdoshëm një ndryshim kulture politike: nga mendimi si shtete të veçanta, drejt veprimit të përbashkët si europianë.
Ajo nënvizoi se largimi gradual i SHBA-së nga fokusi europian “ka nisur prej kohësh” dhe se ky proces është strukturor, jo i përkohshëm.
Nga 27 vendet anëtare të BE-së, 23 janë njëkohësisht edhe pjesë e NATO-s, çka, sipas Kallas, u jep atyre një përgjegjësi të veçantë për të sinkronizuar politikat dhe kapacitetet e mbrojtjes me Aleancën. Ashtu si Barrot, ajo theksoi se një “shtyllë europiane e dallueshme” do ta forconte, jo dobësonte, NATO-n.
Përplasja e fundit mes SHBA-së dhe Europës për Groenlandën ka nxjerrë në pah atë që Kallas e përshkroi si një “zhvendosje tektonike” në marrëdhëniet transatlantike. Trump kërcënoi gjithashtu me vendosjen e tarifave ndaj disa prej aleatëve më të afërt europianë, pasi ata kundërshtuan planet e tij për ishullin strategjik në Arktik.
Sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, u vlerësua javën e kaluar për uljen e tensioneve mes Trump dhe liderëve europianë, pasi presidenti amerikan tërhoqi kërcënimin gjatë bisedimeve në kuadër të Forumit Ekonomik Botëror në Davos. Trump deklaroi se po shqyrton mundësinë e një marrëveshjeje për Groenlandën, megjithëse detaje konkrete ende nuk janë bërë publike.
