Shumica e europianëve presin që çmimet e ushqimeve të rriten më shpejt gjatë vitit 2026, edhe pse Banka Qendrore Europiane (BQE) parashikon një zbutje të inflacionit ushqimor. Sipas sondazheve të fundit, presioni i çmimeve vijon të ndihet shumë në buxhetet familjare.
Të dhënat e Eurostat tregojnë se inflacioni i ushqimeve dhe pijeve joalkoolike në Bashkimin Europian pritet të jetë 3.3% në vitin 2025, më i lartë se inflacioni i përgjithshëm prej 2.5%. Ndërkohë, në eurozonë, BQE parashikon se inflacioni i ushqimeve do të zbutet, teksa efektet e rritjeve të mëparshme të çmimeve të lëndëve të para bujqësore dhe kushtet e pafavorshme të motit gjatë verës do të fashiten. Sipas projeksioneve, inflacioni ushqimor do të stabilizohet pak mbi 2% deri në fund të vitit 2026.
Megjithatë, perceptimi i konsumatorëve tregon se presioni i çmimeve mbetet i lartë.
Sipas studimit të ING Consumer Research, rritja e çmimeve të ushqimeve mbetet një shqetësim kryesor për konsumatorët europianë në vitin 2026. Shumë prej tyre presin që çmimet e produkteve ushqimore të vijojnë të rriten me ritme të shpejta, veçanërisht në vendet ku ushqimet dhe pijet joalkoolike zënë një pjesë të madhe të shpenzimeve familjare. Kur bëhet fjalë për përmirësimin e fuqisë blerëse, pesimistët janë më të shumtë se optimistët.
Në total, 58% e të anketuarve deklaruan se pajtohen plotësisht me pohimin: “Pres që niveli i çmimeve të ushqimeve në vendin tim të rritet më shpejt gjatë 12 muajve të ardhshëm”. Vetëm 14% e të anketuarve në gjashtë vendet e përfshira në studim shprehën mospajtim.
Ekonomisti i ING, Thijs Geijer, e përshkroi këtë si një shenjë se presionet inflacioniste po ngadalësohen, por theksoi se shumë familje ende ndiejnë pasojat e rritjeve të forta të çmimeve në vitet e fundit.
Sondazhi i ING përfshiu gjashtë vende europiane: Gjermaninë, Spanjën, Holandën, Belgjikën, Poloninë dhe Rumaninë, me rreth 1,000 të anketuar në secilin shtet.
Përjashtuar Spanjën, shqetësimi për rritjen e çmimeve ishte më i lartë në të gjitha vendet e tjera, duke kaluar dy të tretat e popullsisë në disa raste. Në Rumani, 73% e të anketuarve presin rritje më të shpejtë të çmimeve të ushqimeve gjatë 12 muajve të ardhshëm. Në Belgjikë kjo shifër arrin në 66%, ndërsa në Holandë në 64%.
Në Gjermani, 57% e të anketuarve presin rritje më të shpejtë të çmimeve, ndërsa në Poloni rreth 49%.
Spanja shënon nivelin më të ulët të shqetësimit, me vetëm 39% të të anketuarve që presin rritje më të shpejtë të çmimeve të ushqimeve.
Ekonomia spanjolle u rrit me 2.8% në vitin 2025, ndjeshëm mbi mesataren e eurozonës prej 1.5%. Rënia e çmimeve të energjisë dhe zbutja e inflacionit kanë ndihmuar në ruajtjen e besimit të konsumatorëve dhe në nxitjen e shpenzimeve.
Të dhënat nga Indeed tregojnë gjithashtu se Spanja renditet e dyta ndër pesë ekonomitë më të mëdha europiane për numrin e vendeve të reja të punës, të cilat në fund të vitit 2025 ishin 54% mbi nivelet para pandemisë.
Edhe Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik (OECD) parashikon se Spanja do të kryesojë rritjen ekonomike mes pesë ekonomive më të mëdha të Europës, me një rritje reale të PBB-së prej 2.2%, krahasuar me 1.2% në eurozonë dhe në Mbretërinë e Bashkuar. Sipas OECD-së, krijimi i vendeve të punës dhe rritja reale e pagave do të vijojnë të mbështesin konsumin privat.
Konsumatorët mbeten skeptikë për fuqinë blerëse
Pavarësisht këtyre zhvillimeve, konsumatorët europianë mbeten kryesisht skeptikë për përmirësimin e fuqisë së tyre blerëse. Në gjashtë vendet e përfshira në sondazh, 39% e të anketuarve nuk pajtohen me pohimin: “Pres që fuqia ime blerëse në vitin 2026 të rritet krahasuar me këtë vit”, krahasuar me 29% që shprehen optimistë.
Gjermania shfaq nivelin më të lartë të pesimizmit, me 53% të të anketuarve që nuk presin përmirësim të fuqisë blerëse, e ndjekur nga Belgjika me 50%. Në Holandë kjo shifër është 40%, në Poloni 36% dhe në Rumani 34%.
Edhe në këtë aspekt, Spanja dallon pozitivisht: vetëm 18% e të anketuarve nuk presin përmirësim të fuqisë blerëse, ndërsa 52% shprehen optimistë. Sipas Geijer, kjo lidhet me rritjen relativisht të fortë të pagave reale në vitet e fundit.
Inflacioni ushqimor dhe pesha në buxhetet familjare
Ekziston një lidhje pozitive mes inflacionit mesatar vjetor të ushqimeve dhe pijeve joalkoolike dhe peshës që këto shpenzime zënë në buxhetet familjare. Sa më i lartë të jetë inflacioni, aq më e madhe priret të jetë edhe pjesa e shpenzimeve për ushqim, ndonëse kjo lidhje nuk është gjithmonë e përsosur.
Kjo do të thotë se disa vende preken më fort, pasi përballen njëkohësisht me inflacion më të lartë ushqimor dhe me shpenzime më të mëdha për ushqim në raport me të ardhurat.
Në Rumani, për shembull, inflacioni i ushqimeve arriti në 6.8% në vitin 2025, ndërsa familjet shpenzuan mesatarisht 23.1% të buxhetit të tyre për ushqime dhe pije. Ky model vërehet gjerësisht në disa vende të Europës Lindore dhe Ballkanit.
