Paraja pasqyron qartësinë dhe mënyrën si marrim vendime, jo vlerën tonë si njerëz.
Paraja nuk të ka gjykuar kurrë. Ajo nuk mendon: “Ky person është bujar, t’i dërgojmë më shumë pasuri” apo “Ka ende frikë nga mungesa, më mirë të qëndroj larg”. Nuk mban shënime, nuk ka ndërgjegje, kujtesë apo opinione.
Ajo që paraja bën është të reflektojë mënyrën se si ti po shfaqesh. Jo si shpërblim dhe as si dënim, por si pasqyrë. Një pasqyrë e qartësisë dhe e konfuzionit, e frikës dhe e besimit. Ajo tregon nëse ajo që beson, thua dhe bën për paratë është në përputhje me njëra-tjetrën.
Në punën time flas shpesh për faktin se paraja nuk është as e dashur dhe as e pamëshirshme. Ajo nuk ka agjendë. Është një energji neutrale që i përgjigjet strukturës, vëmendjes dhe sjelljes që ti ofron. Kur ndalon së projektuar mbi të etiketa si “e mirë” apo “e keqe”, vendimet bëhen më të qarta dhe më të qeta.
Luaj sipas rregullave
Siç shprehet investitori Teeka Tiwari, paraja ndjek rregulla: kohën, fuqinë e përbërë të interesit, rrezikun, të mësuarit dhe disiplinën. Këto rregulla veprojnë pavarësisht nëse ti po u kushton vëmendje apo jo njësoj si graviteti, por me tabela Excel.
Këtë po e shohim qartë edhe sot, teksa drejtuesit përballen me ndryshime të shpejta nga inteligjenca artificiale, presionin e aksionerëve për fitime afatshkurtra dhe vëzhgimin publik mbi pushimet nga puna, çmimet dhe pagat e drejtuesve.
Si lider, ti ke mundësinë dhe përgjegjësinë të vendosësh si zbatohen rregullat e parasë brenda organizatës tënde. Kjo, në thelb, është zemra e një kapitalizmi të shëndetshëm dhe e një lidershipi të udhëhequr nga vlerat.
Pyetje për reflektim
-
Çfarë qëndron në qendër të marrëdhënies tënde me paranë?
-
Kur mendon për para, çfarë shfaqet i pari: kureshtja, tensioni, konfuzioni, faji, gëzimi apo nevoja për kontroll?
-
Si ndikon marrëdhënia jote personale me paranë në atë që shpërblehet ose shmanget në organizatën tënde?
-
Nëse paraja do të ishte thjesht feedback, çfarë do të të tregonte tani?
Paraja si pasqyrë e lidershipit
Vëre se si paraja funksionon si pasqyrë në organizata dhe sisteme që e trajtojnë atë si mjet dhe feedback, jo si qëllim final.
Salesforce e përdor kapitalin për të forcuar angazhimet afatgjata ndaj të gjithë palëve të interesuara, duke ruajtur njëkohësisht performancën.
Patagonia e sheh të ardhurën si karburant për misionin, jo si provë të vlerës.
Danimarka investon fort në besim, arsim dhe punonjës, dhe i sheh këto prioritete të reflektuara në qëndrueshmëri dhe produktivitet.
Punimet fituese të Çmimit Nobel nga Daniel Kahneman tregojnë se vendimet financiare drejtohen më shumë nga rregullimi emocional sesa nga inteligjenca. Paraja nuk krijon frikë, durim apo qartësi, por reflekton atë që liderët dhe kulturat sjellin në marrëdhënien me të.
Katër hapa për një marrëdhënie më të shëndetshme me paranë
1. Vendos një moment të rregullt për t’u marrë me paranë.
Një herë në muaj, ulu dhe shiko gjendjen financiare me qetësi. Mos u përpiq menjëherë të rregullosh çdo gjë. Fillimisht, thjesht kupto çfarë po ndodh.
2. Dallo kur vendimet drejtohen nga frika.
Nëse ndjen nxitim, nevojë të fortë për kontroll apo tendencë për t’i shmangur bisedat për para, ndalu pak. Këto janë shenja që diçka po të shqetëson, jo prova që po dështon.
3. Merr një vendim të qartë dhe të ndërgjegjshëm.
Zgjidh një veprim që përputhet me vlerat dhe prioritetet e tua. Edhe nëse është i vështirë, rëndësi ka të jetë i menduar mirë dhe ta marrësh me përgjegjësi.
4. Mendo për paranë si një marrëdhënie afatgjatë.
Mos e shih si një problem për t’u zgjidhur një herë e mirë. Pyet veten: çfarë lloj marrëdhënieje dua të kem me paranë? Më të qetë, më të organizuar, më të ndërgjegjshme? Fillo të sillesh në përputhje me atë vizion.
Biseda me ekipin
Pyet ekipin tënd: “Qasja jonë aktuale ndaj parasë, çfarë e bën më të lehtë dhe çfarë e bën më të vështirë?”
Dëgjo për modele, jo thjesht për përgjigje individuale. Më pas zgjidhni një eksperiment të vogël që mund të çojë drejt një marrëdhënieje më të shëndetshme organizative me paranë.
Sfida frymëzuese
Paraja nuk po pret që ti ta kuptosh në mënyrë të përsosur, dhe nuk po të mban peng për gabimet e së shkuarës. Ajo i përgjigjet asaj që ti praktikon dhe asaj ku vendos vëmendjen.
Nuk ke nevojë për një filozofi të përkryer mbi paranë. As nuk ke nevojë të ndihesh plotësisht i sigurt. Mjafton të qëndrosh në bisedë, të thuash të vërtetën dhe të bësh më të mirën tënde.
Paraja do të vazhdojë të reflektojë atë që ti sjell në marrëdhënien me të. Zgjedhja është e jotja.
