Aktiviteti me dronë që ka në shënjestër objektet ushtarake britanike në Qipro ka rritur shqetësimet për sigurinë ditët e fundit, por incidentet deri tani nuk kanë çuar në konsultime formale as në kuadër të NATO-s dhe as të Bashkimi Evropian-it për masa të mbrojtjes kolektive.
Dy dronë që synonin bazën britanike në Akrotiri u interceptuan të hënën, pasi një tjetër sulm të dielën shkaktoi dëme të kufizuara.
Britania është anëtare e NATO-s, por një burim nga aleanca ushtarake konfirmoi për Euronews të martën se nuk është zhvilluar asnjë diskutim i posaçëm mes 32 aleatëve lidhur me incidentin, i cili deri më tani konsiderohet i përmasave të vogla.
Aleatët e NATO-s mund të aktivizojnë Nenin 4 për të kërkuar konsultime mes të gjithë anëtarëve nëse mendojnë se integriteti territorial, pavarësia politike apo siguria e tyre është e kërcënuar. Polonia është aleati më i fundit që e ka aktivizuar këtë nen, pas disa shkeljeve të hapësirës ajrore nga Rusia në shtator të vitit të kaluar.
Kreu i NATO-s, Mark Rutte, gjatë një vizite në Maqedonia e Veriut, theksoi se aleanca “nuk është e përfshirë drejtpërdrejt” në zhvillimet në Lindjen e Mesme, por do të “mbrojë çdo centimetër të territorit të NATO-s” nëse do të jetë e nevojshme.
“Le të jemi të qartë për atë që po ndodh. Irani është pranë sigurimit të një kapaciteti bërthamor dhe të raketave balistike”, u shpreh ai.
“I mendoj se të gjithë jemi më mirë me largimin e tij (Ayatollahut iranian Ali Khamenei, i vrarë të shtunën nga një sulm ajror) dhe me dobësimin e kapaciteteve bërthamore dhe balistike, siç po ndodh aktualisht.”
Rutte ritheksoi se operacioni kundër Iranit është kryer nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli, ndërsa disa aleatë kanë ofruar mbështetje në mënyrë dypalëshe.
Qipro, një nga vetëm katër shtetet anëtare të BE-së që nuk është pjesë e NATO-s, ka marrë ndihmë nga vende të tjera anëtare. Greqia ka dërguar katër avionë luftarakë F-16 dhe dy fregata në ishull, ndërsa një zyrtar qipriot konfirmoi për Euronews se Franca po furnizon sisteme kundërraketore dhe kundërdronë, si dhe një fregatë.
Presidenti i Qipros, Nikos Christodoulides, konfirmoi se është në kontakt edhe me kancelarin gjerman Friedrich Merz dhe kryeministren italiane Giorgia Meloni.
Megjithatë, kjo mbështetje po jepet në baza dypalëshe dhe deri tani nuk është zhvilluar asnjë diskutim specifik për aktivizimin e nenit 42.7 – klauzolës së mbrojtjes reciproke të BE-së, konfirmoi të martën një zëdhënëse e Komisionit Evropian.
“Duket shumë qartë se Republika e Qipros nuk ishte objektivi i sulmit”, deklaroi Paula Pinho. “Natyrisht, kjo situatë shkakton ankth tek qytetarët, prandaj duam të shprehim mbështetjen tonë dhe të theksojmë se qëndrojmë kolektivisht pranë shtetit anëtar përballë çdo kërcënimi.”
Sa i përket mundësisë së aktivizimit të Nenit 42.7, ajo theksoi se “do t’i takonte shtetit anëtar të BE-së, që në këtë rast do të ishte viktimë e një sulmi të pretenduar të armatosur, të bëjë vlerësimin ligjor dhe politik përpara se ta aktivizojë atë.”
