Kodi katërshifror që përdorni çdo ditë pa u menduar mund të shndërrohet në pikën më të dobët të sigurisë financiare, shumë përpara se një kartë të humbasë ose të vidhet.
Shumë njerëz fokusohen te sulmet kibernetike dhe rrjedhjet masive të të dhënave, ndërsa rreziku real shpesh gjendet në një kartë plastike në portofol. Një PIN i thjeshtë ose i zakonshëm u jep kriminelëve një avantazh të menjëhershëm, shpesh të mjaftueshëm për të hyrë në llogari para se përdoruesi të kuptojë se diçka nuk shkon.
Pse PINI i zakonshëm përbën një rrezik serioz
Bankat investojnë miliona euro në sisteme sigurie, enkriptim dhe monitorim të mashtrimeve. Megjithatë, shumë përdorues vazhdojnë të zgjedhin kode elementare si 1234, 0000 apo 1111. Kjo krijon një hendek të madh mes teknologjisë së avancuar dhe sjelljes njerëzore.
Të dhënat nga studimet e sigurisë dhe rrjetet e pagesave tregojnë se një grup i vogël PIN-esh përdoret në mënyrë disproporcionale. Ndër më të përhapurit janë:
-
1234
-
1111
-
0000
-
1212
-
7777
-
2000
-
4444
-
2222
-
6969
Personat që merren me mashtrime i njohin mirë këto kombinime dhe i provojnë të parat kur bien në dorë të një karte fizike. Shumë ATM dhe terminale pagesash lejojnë disa tentativa të pasakta para se karta të bllokohet, çka mjafton për një përpjekje të shpejtë dhe efektive.
Në mbarë Europën, mashtrimet me karta vazhdojnë të rriten, por një pjesë e konsiderueshme e rasteve lidhet ende me vjedhje fizike të kartës të shoqëruara me PIN-e të zakonshme. Sipas disa studimeve, rreth 10–20% e përdoruesve zgjedhin kode shumë të thjeshta, duke e bërë veten objekt të lehtë për abuzim.
Arsyeja kryesore është frika nga harresa. Shpesh përdoren data lindjeje, vite të rëndësishme, numra shtëpie apo kombinime të rregullta. Pasoja e humbjes së kartës në këto raste mund të jetë e menjëhershme: akses në llogarinë bankare, overdraft ose linjë krediti.
Çfarë e bën një PIN më të sigurt
Ekspertët e sigurisë këshillojnë shmangien e çdo modeli që lidhet me rend, simetri apo informacion personal.
Duhet shmangur:
-
Sekuencat e drejtpërdrejta: 1234, 2345, 6789
-
Përsëritja e shifrave: 0000, 1111, 9999
-
Modelet e dyfishta ose simetrike: 1212, 1122, 2020
-
Datat personale dhe vitet e rëndësishme
-
Të dhëna lehtësisht të dallueshme: kod postar, numër shtëpie, targë automjeti, pjesë të numrit të telefonit
Këto kombinime duken të rregullta dhe të lehta për t’u mbajtur mend, por pikërisht për këtë arsye shfaqen shpesh në rastet e mashtrimit. Kur kombinohen me informacion publik nga rrjetet sociale, ato e rrisin ndjeshëm rrezikun.
Si të krijoni një PIN të fortë pa e harruar
Një PIN i sigurt duhet të duket rastësor për të tjerët, por të mbështetet në një logjikë personale që vetëm ju e dini.
Një metodë praktike është përdorimi i një fraze private dhe një rregulli të thjeshtë për ta kthyer atë në numra. Për shembull:
-
Merrni një frazë që nuk lidhet me informacione publike
-
Përdorni gjatësinë e fjalëve ose një rregull tjetër të qëndrueshëm
Rezultati duhet të jetë një kombinim që nuk lidhet drejtpërdrejt me jetën tuaj personale dhe nuk ndjek modele të zakonshme.
Nëse përdorni më shumë se një kartë, rekomandohet të mos përdorni të njëjtin PIN për të gjitha. Një komprometim i vetëm nuk duhet të rrezikojë të gjitha llogaritë.
Mos e ruani PIN-in në asnjë formë fizike ose digjitale
Shkrimi i PIN-it në letër, në telefon apo në email mbetet një nga gabimet më të shpeshta. Në shumë raste mashtrimi, karta dhe informacioni i sigurisë përfundojnë në të njëjtat duar.
Duhet shmangur:
-
Shkrimi i PIN-it në kartë ose mbajtësen e saj
-
Ruajtja në aplikacione shënimesh, email apo galeri fotografish
-
Dërgimi i PIN-it përmes mesazheve, edhe te persona të afërt
Në disa juridiksione, bankat mund të refuzojnë rimbursimin nëse konstatohet se përdoruesi ka vepruar me pakujdesi të rëndë.
Zakone të përditshme që rrisin sigurinë
-
Kontrolloni rregullisht lëvizjet në llogari
-
Aktivizoni njoftimet për pagesa dhe tërheqje
-
Mbulojeni tastierën kur vendosni PIN-in
-
Mos përdorni ATM ose terminale që duken të dëmtuara
-
Ruani distancë nga persona të tjerë gjatë pagesave
Në rast dyshimi, karta duhet të bllokohet menjëherë dhe banka të njoftohet pa vonesë.
Mashtrimet online: kur nuk nevojitet karta fizike
Kriminelët përdorin gjithnjë e më shumë email-e, SMS dhe telefonata të rreme për të marrë PIN-e, kode sigurie ose të dhëna bankare.
Asnjë bankë nuk kërkon PIN-in përmes mesazheve apo telefonit.
Rregulla bazë mbrojtjeje:
-
Mos klikoni lidhje të dyshimta
-
Hyni vetëm përmes faqeve ose aplikacioneve zyrtare
-
Mos ndani kurrë PIN-in ose kodet e sigurisë
-
Verifikoni gjithmonë burimin e kontaktit
Nëse keni dyshime për PIN-in tuaj, ndryshojeni. Procesi është i thjeshtë dhe zakonisht kryhet në ATM ose përmes shërbimit ndaj klientit.
PIN-i duhet trajtuar si një element kritik sigurie, jo si një numër i rastësishëm për t’u mbajtur mend me lehtësi. Një metodë e qëndrueshme dhe e menduar mirë redukton ndjeshëm rrezikun e humbjes financiare.
