Në ndihmë të zbutjes së debateve për “paqen fiskale”, Kush ka të drejtë për “paqen fiskale”?
Standardet ndërkombëtare janë të qarta, lista e përfituesve duhet të publikohet. Debati në Shqipëri për “paqen fiskale” nuk është teknik, është një test themelor i integritetit publik.
Kur falen detyrimet e para 10 viteve, nuk kemi më të bëjmë me “privatësi”, por me paratë e taksapaguesve, të cilat po u dhurohen individëve apo bizneseve të caktuara,dhe kur përdoren paratë publike, transparenca është detyrim, jo opsion.
Këto janë standardet ndërkombëtare pa asnjë dyshim, pa asnjë dyshim.
Bashkimi Europian: rregulli është i detyrueshëm sepse emrat publikohen. Nuk ka asnjë vend të BE-së që fsheh përfituesit e faljeve tatimore, sepse BE e konsideron faljen e borxheve tatimore si “ndihmë shtetërore”. Ligji i BE-së kërkon që çdo ndihmë shtetërore mbi 5000 euro publikon emrin e përfituesit,pa justifikime,pa përjashtime.“Privatësia” nuk është arsye e vlefshme.
Kjo është bërë për të shmangur korrupsionin, për të kufizuar klientelizmin,për të mbrojtur konkurrencën e ndershme si dhe për të ruajtur integritetin e financave publike.
Nëse Shqipëria aspiron BE-në, nuk mund të shpikë “sekrete fiskale” që BE-ja i konsideron shkelje.
OECD – Falja e borxhit është shpenzim publik. Prandaj duhet transparencë e plotë. OECD është e prerë, çdo heqje dore nga të ardhurat publike është shpenzim fiskal dhe duhet të jetë krejtësisht transparent. Falja e detyrimeve nuk është “mëshirë”, por përdorim i fondeve publike. Shqiptarët kanë të drejtë të dinë se kush përfiton, sa përfiton dhe pse përfiton. Mbajtja e listës së fshehtë është shkelje e standardit të transparencës fiskale të OECD-së.
IMF – Amnistitë dhe faljet kërkojnë raportim të individualizuar. Fondi Monetar është edhe më i prerë. Çdo amnisti tatimore është “risk fiskal i lartë”.Për këtë arsye, FMN kërkon publikimin e listës së përfituesve,analizën e kostos për buxhetin,rishikimin parlamentar të zbatimit dhe
kontrolle ex-post për lidhje të mundshme politike.
Fshehja e listës është kundër rekomandimeve të FMN-së, institucionit kryesor që monitoron financat publike të vendit.
GDPR – Mbrojtja e të dhënave nuk ka asnjë lidhje me fshehjen e përfituesve. Ministri i Financave ka dhënë argumentin më të dobët të mundshëm,privatësinë. GDPR (ligji europian që Shqipëria e ka kopjuar) e lejon shprehimisht publikimin e të dhënave, kur ka interes të rëndësishëm publik,kur bëhet fjalë për përdorim të parave të taksapaguesve,kur publiku ka të drejtë të dijë si shpërndahen fondet e shtetit.
Zbatim praktik i GDPR:
✔ Publikohen emrat
✔ Publikohen bizneset dhe NIPT-at
✔ Publikohet shuma e falur
✘ Fshihen adresat, ID-të personale, të dhënat sensitive
Pra ministri po e përdor privatësinë si shkak politik, jo ligjor. Përfundimi që nuk mund të shmanget. Sipas të gjitha standardeve ndërkombëtare (BE, OECD, IMF, GDPR), lista e përfituesve të “paqes fiskale” duhet të publikohet plotësisht. Mospublikimi i listës bie ndesh me praktikën e BE-së, me rekomandimet e FMN-së;bie ndesh me standardet e OECD-së,nuk mbrohet dot me asnjë nen të GDPR;krijon hije të rënda dyshimi për abuzim dhe klientelizëm, është cënim i transparencës dhe integritetit të financave publike.
Nëse qeveria kërkon të falë borxhe 10-vjeçare dhe të mos tregojë kujt t’i fal, kjo nuk është politikë fiskale, është rrezik i pastër për kapje të shtetit.
Shkruar nga Prof.Dr.Arben Malaj
