Komisioneri i BE-së për Industrinë, Stéphane Séjourné, paraqiti një plan të ri industrial që synon të kufizojë hyrjen e Kinës në fondet publike të Bashkimit Europian, duke vendosur një “Preferencë Evropiane” për sektorët strategjikë.
Plani i ri, i njohur si Akti për Përshpejtimin Industrial (IAA), parashikon përjashtimin nga financimet publike të vendeve që kufizojnë hyrjen e kompanive evropiane në tregjet e tyre përmes rregullave të përmbajtjes lokale. Në praktikë, masa prek drejtpërdrejt Kinën, por edhe vende të tjera që nuk ofrojnë reciprocitet në prokurimet publike.
Nisma vjen në një moment kritik për industrinë evropiane. Sipas të dhënave të Komisionit, që prej vitit 2024 janë humbur rreth 200 mijë vende pune në sektorët me konsum të lartë energjie dhe në industrinë automobilistike. Vetëm në prodhimin e makinave parashikohet që humbjet të arrijnë në 600 mijë vende pune gjatë kësaj dekade.
“Përballë pasigurisë globale dhe konkurrencës së pandershme, industria evropiane mund të mbështetet te ky akt për të nxitur kërkesën dhe për të garantuar zinxhirë furnizimi të qëndrueshëm në sektorët strategjikë,” deklaroi Séjourné gjatë prezantimit të planit.
Strategjia synon tre fusha kyçe:
-
teknologjitë e pastra,
-
prodhuesit e automjeteve,
-
industritë me intensitet të lartë energjie, si alumini, çeliku dhe çimentoja.
Plani vendos pragje minimale “Made in Europe”, përfshirë:
-
70% përmbajtje evropiane për automjetet elektrike (me përjashtime për shumicën e komponentëve të baterive),
-
25% për aluminin,
-
25% për çimenton.
Sipas Komisionit, kjo do të drejtojë fondet publike drejt prodhimit brenda BE-së, duke ulur varësinë nga importet dhe duke forcuar sigurinë ekonomike të bllokut.
Plani është shoqëruar me debate të forta mes vendeve anëtare. Vendet nordike dhe baltike kanë paralajmëruar se masat mund të dekurajojnë investimet e huaja dhe të kufizojnë aksesin në teknologji. Gjermania ka kërkuar që etiketa “Made in Europe” të përfshijë edhe partnerë të afërt tregtarë, ndërsa Franca ka mbajtur një qëndrim më proteksionist.
Në versionin përfundimtar, Komisioni propozon që statusi i “origjinës së BE-së” të zgjerohet edhe për produkte nga partnerë që kanë marrëveshje tregtare me BE-në dhe që zbatojnë reciprocitet në prokurimet publike.
Kjo përjashton Kinën dhe SHBA-në, pasi asnjëra nuk ka një marrëveshje të tillë me bllokun, dhe mund të prekë edhe vende si Kanadaja, nëse zbaton politika të tipit “Buy Canadian” që kufizojnë kompanitë evropiane.
Kushtet e reja do të aplikohen për investimet e huaja direkte mbi 100 milionë euro në sektorët e baterive, automjeteve elektrike, paneleve diellore dhe lëndëve të para kritike.
Nëse një investitor vjen nga një vend që zotëron 40% të tregut global në një sektor të caktuar, atëherë:
-
të paktën 50% e fuqisë punëtore duhet të jetë nga BE-ja,
-
pronësia e huaj nuk duhet të kalojë 49%,
-
kërkohen sipërmarrje të përbashkëta me kompani evropiane,
-
transferim teknologjie,
-
1% e të ardhurave globale të kompanisë të investohen në kërkim-zhvillim brenda BE-së,
-
30% e prodhimit të realizohet në territorin e bllokut.
“Evropa nuk është supermarket, duhet të jetë fabrikë,” u shpreh një zyrtar i BE-së, duke theksuar filozofinë e re industriale të Brukselit.
Propozimi duhet të miratohet nga European Parliament dhe Council of the European Union përpara se të hyjë në fuqi.
