Liderët kryesorë të Bashkimit Europian do të takohen me drejtuesit më të fuqishëm të industrisë në qytetin portual të Antwerp-it, përpara një samiti informal vendimtar mbi konkurrueshmërinë që do të mbahet më vonë këtë javë.
Takimi zhvillohet në një moment kur raporti i forcave mes politikës dhe biznesit duket se po ndryshon, me një fokus të qartë drejt uljes së burokracisë dhe kostove për kompanitë europiane, të cilat përballen me çmime të larta energjie, tarifa tregtare dhe konkurrencë në rritje nga Kina.
Në takim pritet të marrin pjesë kryeministri belg Bart De Wever, presidenti francez Emmanuel Macron, kancelari gjerman Friedrich Merz, si dhe presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen.
Von der Leyen: Më pak burokraci, më shumë treg i përbashkët
Në prag të takimit, von der Leyen u zotua të vijojë reduktimin e barrës rregullatore për bizneset, duke thelluar axhendën pro-biznes të mandatit të saj të dytë në krye të Komisionit.
Ajo e ka vendosur rritjen e konkurrueshmërisë së ekonomisë europiane në qendër të veprimit ekzekutiv, me theks të veçantë te thjeshtimi i rregullave dhe eliminimi i pengesave për biznesin.
Në një letër të publikuar të hënën, von der Leyen bëri thirrje për thellimin e tregut të përbashkët europian, që lidh 450 milionë konsumatorë në të gjithë BE-në dhe konsiderohet si motori financiar i bllokut. Sipas Fondit Monetar Ndërkombëtar, barrierat e brendshme në tregun europian janë të barasvlershme me tarifa prej 45% për mallrat dhe 110% për shërbimet, një pengesë e madhe për tregun më të integruar në botë.
Ajo premtoi gjithashtu të frenojë praktikën e njohur si “gold plating”, kur shtetet anëtare shtojnë rregulla shtesë mbi direktivat europiane, duke rritur kostot sidomos për bizneset e vogla dhe të mesme.
Këto qëndrime përputhen me kërkesat e Romës dhe Berlinit. Në një samit dypalësh muajin e kaluar, kryeministrja italiane Giorgia Meloni dhe kancelari gjerman Friedrich Merz ranë dakord të vendosin sektorin e automobilëve në qendër të politikës industriale europiane, duke kërkuar më pak rregulla dhe një qasje më pragmatike ndaj politikave klimatike.
Nga ana tjetër, Franca propozon një “preferencë europiane”, e cila synon t’i japë përparësi produkteve dhe shërbimeve të prodhuara në BE në prokurimet publike, si dhe të forcojë prodhimin brenda zinxhirëve europianë të furnizimit.
Industria kërkon ndikim më të madh në politikëbërje
Drejtues nga sektorë të ndryshëm – nga industria kimike te ndërtimi dhe prodhimi – synojnë ta përdorin takimin në Antwerp për të avancuar kërkesat e tyre, duke u mbështetur në Deklaratën e Antwerp-it të vitit 2024, e cila u firmos nga 73 liderë të industrisë dhe mbështetet nga mbi 1,000 kompani.
Deklarata, e udhëhequr nga Këshilli Europian i Industrisë Kimike, u bëri thirrje liderëve dhe Komisionit që të adresojnë “nevojat urgjente të industrisë europiane” dhe të garantojnë “qartësi dhe parashikueshmëri” në politikën industriale të BE-së.
Në dokument theksohet nevoja për eliminimin e mospërputhjeve rregullatore, objektivave kontradiktore dhe kompleksitetit të panevojshëm në legjislacion, si dhe reduktimin e kërkesave të tepërta për raportim.
Një nga kërkesat ishte krijimi i një posti të posaçëm për një “Marrëveshje Industriale Europiane”, rol që në vitin 2025 iu besua komisionerit francez Stéphane Séjourné.
Plani parashikon gjithashtu adresimin e kostove të larta të energjisë dhe rritjen e konkurrueshmërisë përmes alokimit të mbi 100 miliardë eurove për tranzicionin e gjelbër, me fokus të veçantë sektorët me konsum të lartë energjie, përmes të ashtuquajturit Akti i Përshpejtuesit Industrial, një nismë e shumëpritur dhe njëkohësisht e debatueshme.
Megjithatë, shtysa drejt politikave më miqësore për industrinë ka ngritur shqetësime nga organizatat mjedisore dhe grupet e monitorimit, të cilat paralajmërojnë për rritjen e ndikimit të lobimeve të industrisë në politikëbërje, në kurriz të objektivave klimatike.
“Deregullimi nuk është një strategji industriale. Pretendimi se politika klimatike dhe mjedisore është shkaku kryesor i vështirësive të industrisë europiane nuk qëndron,” thuhet në një deklaratë të organizatës Climate Action Network Europe.
Sipas saj, Europa ka nevojë për qeverisje industriale të bazuar në prova dhe analiza afatgjata, jo për politika të nxitura nga presioni afatshkurtër i lobimeve.
Edhe Neil Makaroff, drejtor i think tank-ut Strategic Perspective, thekson se ulja e burokracisë mund të ndihmojë vetëm në mënyrë margjinale dhe nuk përbën një strategji afatgjatë të aftë për të konkurruar me Kinën dhe Shtetet e Bashkuara.
