“Në Bullgari më mbeten rreth 300 euro më shumë në muaj nga rroga se në Gjermani”, thotë Kristina Borisova. 41‑vjeçarja u kthye në atdheun e saj në fillim të vitit 2025, pas tetë vitesh qëndrimi në Gjermani. Sot ajo jeton në Pomorie, një qytet i vogël në bregdetin e Detit të Zi, dhe vazhdon të punojë për punëdhënësin e saj gjerman si asistente administrative në sektorin e energjisë. Kompania, me seli në Gera, i paguan të njëjtën pagë gjermane, edhe pse Kristina punon nga Bullgaria.
Falë taksave dhe kontributeve më të ulëta të sigurimeve shoqërore në Bullgari, ajo përfiton më shumë të ardhura neto. Për më tepër, pasi jeton në shtëpinë e prindërve dhe nuk paguan qira, i mbeten mbi 700 euro në muaj pas shpenzimeve. Kjo është një shumë e konsiderueshme në një vend ku paga mesatare vitin e kaluar ishte rreth 1,300 euro.
“Përfitimi financiar është i madh, por gjëja më e mirë është se jam pranë familjes sime”, thotë Kristina.
Pranë familjes, larg stresit të qirave
Edhe Radimir Bitsov u kthye në Bullgari pas tetë vitesh në Berlin. Sot ai jeton në Sofje dhe vazhdon të punojë për punëdhënësin e tij gjerman, një kompani e vogël IT.
“U zhvendosëm në kulmin e pandemisë së COVID‑19. Atëherë lindi fëmija ynë dhe ishte shumë e vështirë të gjenim një apartament më të madh në Berlin. Donim të ishim pranë familjes sonë”, shpjegon specialisti 38‑vjeçar i IT‑së.
Sipas tij, fakti që në Bullgari i mbetet më shumë nga paga gjermane është një bonus i rëndësishëm: “Në fund të fundit, bëhet fjalë për rreth 20 për qind më shumë.”
Puna nga shtëpia, një trend në rritje
“Vitet e fundit kam vërejtur një trend të ri: gjithnjë e më shumë bullgarë të rinj dhe të arsimuar mirë po largohen nga Gjermania dhe po punojnë në distancë nga Bullgaria”, thotë për DW avokati Konstantin Ruskov. Firma e tij ligjore këshillon punëdhënës gjermanë, punonjësit bullgarë të të cilëve janë kthyer në vendlindje.
“Në fillim të pandemisë kishim vetëm pesë klientë të tillë; sot kemi të paktën 80. Disa kompani kanë një punonjës në Bullgari, të tjera deri në 20”, thekson Ruskov.
Të dhënat tregojnë rikthim
Nuk ka statistika të sakta për numrin e bullgarëve që punojnë nga shtëpia për kompani të huaja. Megjithatë, të dhënat e Zyrës Federale të Statistikave në Gjermani për vitin 2024 tregojnë një ndryshim domethënës: për herë të parë pas shumë vitesh, më shumë bullgarë u larguan nga Gjermania sesa u shpërngulën drejt saj. Bilanci i migracionit ishte negativ me rreth 11,000 persona. Aktualisht, rreth 432,000 bullgarë jetojnë në Gjermani.
Ndërkohë, Instituti Kombëtar Bullgar i Statistikave raporton se që nga viti 2022 numri i qytetarëve që kthehen në Bullgari është në rritje. Në vitin 2024, rreth 9,000 persona emigruan, ndërsa mbi 18,000 u kthyen në vend.
Deri në 1,500 euro më shumë në muaj
Pas dhjetë vitesh në Mynih, edhe Silvi Bojadzhieva është kthyer në Bullgari. Ekonomistja 34‑vjeçare jeton sot në Sofje dhe vazhdon të punojë për punëdhënësin e saj gjerman.
“Arsyet për t’u kthyer janë të ndryshme, por për shumë bullgarë të rinj dhe shumë të kualifikuar, motivimi kryesor është financiar”, thotë avokati Ruskov.
Ai sjell shembullin e një klienti 30‑vjeçar që fitonte 8,000 euro bruto në Mynih. “Pas taksave dhe kontributeve, atij i mbeteshin rreth 4,500 euro neto, nga të cilat duhej të paguante edhe qiranë e lartë. Në Bullgari, nga e njëjta pagë bruto, sot i mbeten rreth 6,000 euro neto.”
Përfitime edhe për punëdhënësit gjermanë
Sipas Ruskov, ky model pune sjell përfitime edhe për kompanitë gjermane. Ato kanë kosto më të ulëta për sigurimet shoqërore, pasi punonjësit janë të siguruar përmes sistemit bullgar, dhe nuk kanë nevojë të hapin zyra apo degë në Bullgari.
“Marrëdhënie të tilla pune janë të rregulluara mirë brenda Bashkimit Evropian. Regjistrimi është relativisht i thjeshtë dhe i lirë”, shpjegon ai.
Motivi kryesor për kompanitë është mbajtja e stafit të kualifikuar, veçanërisht në një kohë kur Gjermania përballet me mungesë të fuqisë punëtore.
Sfidat: rritja e çmimeve dhe pasiguria politike
Megjithatë, të kthyerit vërejnë se avantazhi financiar është zvogëluar disi. Çmimet në Bullgari, sidomos në Sofje, janë rritur ndjeshëm vitet e fundit.
“Disa produkte, si veshjet dhe ushqimet, janë madje më të shtrenjta se në Gjermani”, thotë Kristina. Ajo, Radimiri dhe Silvi theksojnë gjithashtu se u mungon rregulli, pastërtia dhe sistemi shëndetësor gjerman.
A do të kthehen sërish në Gjermani? Kristina thotë se dëshiron të qëndrojë përgjithmonë në Bullgari. Radimiri nuk e përjashton një rikthim nëse situata politike përkeqësohet. Edhe Silvi shpreh shqetësim për paqëndrueshmërinë politike dhe rritjen e mundshme të taksave.
“Nëse barra tatimore rritet pa përmirësim të shërbimeve dhe infrastrukturës, cilësia e jetës do të bjerë ndjeshëm”, paralajmëron ajo.
