Çmimet e naftës janë rritur ndjeshëm në nisje të javës, ndërsa investitorët po vlerësojnë ndikimin që përshkallëzimi i tensioneve mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit mund të ketë mbi furnizimin global me energji.
Sulmet e SHBA-së dhe Izraelit ndaj objektivave në Iran, të pasuara nga kundërpërgjigje të shpejta nga Teherani ndaj aseteve në disa vende të Lindjes së Mesme, kanë shtuar frikën për ndërprerje të zinxhirit të furnizimit me naftë dhe gaz natyror të lëngshëm (LNG).
Rreth orës 09:53 CET, çmimi i naftës amerikane (WTI) u rrit me rreth 8%, duke u tregtuar në 72.41 dollarë për fuçi, ndërsa nafta Brent shënoi një rritje prej 8.48%, në 79.05 dollarë për fuçi. Tregjet po bastojnë se furnizimet nga Irani dhe vende të tjera të rajonit mund të ngadalësohen ose edhe të ndërpriten.
Një nga pikat më të ndjeshme mbetet Ngushtica e Hormuzit, hyrja e ngushtë e Gjirit Persik, përmes së cilës kalon rreth një e pesta e flukseve globale të naftës dhe LNG-së. Sulmet ndaj dy anijeve që lundronin në këtë korridor strategjik kanë kufizuar aftësinë e vendeve për të eksportuar energji drejt tregjeve ndërkombëtare.
“Rreth një e pesta e flukseve globale të naftës dhe LNG-së kalon përmes Ngushticës së Hormuzit. Kjo nuk është një kanal i parëndësishëm; është aorta e sistemit energjetik global”, theksoi Stephen Innes nga SPI Asset Management.
Ekspertët paralajmërojnë se një konflikt i zgjatur do të sillte rritje të mëtejshme të çmimeve të karburanteve dhe energjisë, duke shtuar kostot e prodhimit dhe presionet inflacioniste në ekonominë globale. Energjia mbetet një input thelbësor për pothuajse çdo sektor, ndaj çdo ndërprerje e zgjatur në Lindjen e Mesme do të kishte pasoja të gjera në tregjet botërore.
Irani eksporton rreth 1.6 milionë fuçi naftë në ditë, kryesisht drejt Kinës. Nëse këto eksporte ndërpriten, Pekini mund të detyrohet të kërkojë furnizues alternativë, çka do të shtonte presionin mbi çmimet. Megjithatë, sipas analistëve, Kina disponon rezerva të konsiderueshme, deri në 1.5 miliardë fuçi dhe mund të kompensojë një rënie të furnizimit iranian duke rritur importet nga Rusia.
Tregjet financiare reaguan menjëherë ndaj tensioneve. Çmimi i arit, i konsideruar si aset i sigurt në kohë pasigurie, u rrit me 2.4%, duke arritur rreth 5,371 dollarë për ons.
Ndërkohë, kontratat futures për indeksin S&P 500 dhe Dow Jones Industrial Average ranë me rreth 0.8% në mesditë sipas orës së Bangkokut. Edhe bursat aziatike hapën në territor negativ: indeksi Nikkei 225 i Japonisë ra fillimisht me mbi 2%, ndërsa në Hong Kong, Hang Seng humbi 1.6%. Indeksi Shanghai Composite mbeti pothuajse i pandryshuar.
Në Tajvan, indeksi kryesor zbriti me 0.6%, në Singapor me 1.9%, në Bangkok me 2.1%, ndërsa në Australi, S&P/ASX 200 humbi 0.3%.
Zhvillimet në Lindjen e Mesme po mbahen nën vëzhgim të afërt nga tregjet, me investitorët që përpiqen të vlerësojnë nëse përshkallëzimi do të mbetet i kufizuar apo do të kthehet në një konflikt më të gjerë me pasoja të thella për ekonominë globale.
