Dhoma Amerikane e Tregtisë në Shqipëri (AmCham) ka publikuar një reagim të fortë lidhur me projektligjin “Për Marrëveshjen e Paqes Fiskale”, i cili ndodhet për miratim në Kuvend. Si përfaqësuese e investitorëve amerikanë dhe shqiptarë në vend, AmCham thekson se kjo nismë cenon disa nga parimet themelore të konkurrencës së ndershme dhe administrimit të shëndoshë fiskal.
Organizata rikujton se ka qenë gjithmonë pjesë aktive e dialogut publik dhe e proceseve të reformimit ekonomik, por këtë herë shfaq “shqetësim të thellë” për formulimin e draftit.
1. Shtrembërim i konkurrencës dhe penalizim i bizneseve të rregullta
Sipas AmCham, projektligji vendos në të njëjtën pikë kompanitë që kanë respektuar ligjin dhe ato që kanë shmangur detyrimet tatimore. Mekanizmi që parashikon taksimin e fitimit të vitit të kaluar plus një rritje të detyruar prej 18% shihet si:
-
arbitrar,
-
i pavarur nga performanca reale e tregut,
-
i padrejtë ndaj subjekteve korrektë.
Në këtë mënyrë, bizneset që kanë raportuar fitime të ulëta ndër vite përfitojnë një bazë tatimore më të favorshme, ndërsa kompanitë me deklarime reale ndëshkohen me tatim më të lartë.
AmCham e cilëson këtë një cenim të drejtpërdrejtë të barazisë para ligjit.
2. Hapësira për legalizim kapitalesh të pashpjeguara
Një prej kritikave më serioze lidhet me mundësinë që drafti i jep bizneseve për të rideklaruar pasqyrat financiare të pesë viteve të fundit me një tatim të reduktuar vetëm 5%.
Sipas Dhomës:
-
ndryshimet mund të kryhen pa dokumentacion provues,
-
pa justifikim të gabimeve apo mosdeklarimeve,
-
pa mekanizma kontrolli për origjinën e fondeve.
Një qasje e tillë, sipas AmCham, rrezikon të shndërrojë skemën në një formë indirekte të amnistisë fiskale, duke cënuar standardet kontabël dhe reputacionin ndërkombëtar të Shqipërisë në institucionet si BE, Moneyval dhe OECD.
3. Zbehje e cilësisë së administrimit tatimor
AmCham ngre shqetësimin se gjatë periudhës së zbatimit të marrëveshjes së paqes fiskale, kontrolli tatimor reduktohet në verifikime “nga zyra”, duke ulur aftësinë e administratës për të zbuluar shmangiet.
Sipas saj:
-
mungojnë kriteret përzgjedhëse për subjektet përfituese,
-
nuk ka afate të qarta për shqyrtimin e kërkesave,
-
krijohet mundësia e rinovimit të marrëveshjes për dy vite të tjera, çka rrit rrezikun për abuzim dhe varësi mes tatimpaguesit dhe administratës.
Kjo, sipas organizatës, dobëson integritetin e sistemit dhe rrit ekspozimin ndaj korrupsionit.
4. Rreziqe të larta fiskale dhe ulje të të ardhurave të shtetit
Dhoma paralajmëron se norma e reduktuar prej 5% – si për rritjet e fitimeve mbi 18%, ashtu edhe për rideklarimet financiare – krijon një diferencë të pajustifikuar me normat e zakonshme për tatimin e korporatave.
Pasojat, sipas AmCham, përfshijnë:
-
nxitje të bizneseve për t’u zhvendosur drejt skemës,
-
tkurrje të të ardhurave tatuese,
-
ulje të bazës tatimore,
-
shtim të pabarazisë ekonomike.
Meqenëse shumica e tatimpaguesve tashmë gëzojnë përjashtime, vendosja e një tjetër skeme preferenciale shihet si goditje ndaj stabilitetit fiskal.
5. Rrezik ligjor dhe cënim i parimeve të taksimit
AmCham thekson se projektligji bie ndesh me disa parime të rëndësishme të së drejtës tatimore, si:
-
barazia para ligjit,
-
siguria juridike,
-
proporcionaliteti,
-
trajtimi i barabartë i tatimpaguesve.
Po ashtu, fakti që aktet nënligjore parashikohen të hartohen vetëm pas hyrjes në fuqi të ligjit, krijon paqartësi të theksuar operacionale për bizneset.
6. Proces pa transparencë të mjaftueshme
AmCham shprehet se drafti është hartuar dhe paraqitur në një periudhë shumë të shkurtër, pa kohë të mjaftueshme për konsultime të plota me komunitetin e biznesit dhe ekspertët.
Kjo, sipas saj, minon besimin në procesin ligjvënës dhe ngre pikëpyetje mbi cilësinë e reformës.
Në përfundim, Dhoma Amerikane kërkon që projektligji të rikthehet për rishikim të plotë, duke u mbështetur në parime të:
-
transparencës,
-
barazisë së trajtimit,
-
konkurrencës së ndershme,
-
forcimit të administrimit tatimor,
-
dhe ruajtjes së besueshmërisë së Shqipërisë në arenën ndërkombëtare.
Organizata nënvizon se vendi ka nevojë për politika që nxisin formalizimin dhe jo mekanizma të përkohshëm që krijojnë deformime në treg dhe dëmtojnë kulturën e përputhshmërisë fiskale.
