Nëse jetoni në Spanjë, Portugali ose Francë, mund të prisni pak para se të lani makinën. Një re masive pluhuri nga Sahara po përshkon Mesdheun dhe po afrohet drejt Evropës Perëndimore, duke sjellë perëndime dielli portokalli, horizonte të mjegullta dhe një shtresë të hollë rëre që mbulon gjithçka, nga xhamat e makinave te panelet diellore.
Sipas parashikimeve të fundit të Shërbimit të Monitorimit të Atmosferës Copernicus (CAMS), reja pritet të lëvizë më në veri gjatë ditëve në vijim, duke ndikuar ndjeshëm në cilësinë e ajrit në Gadishullin Iberik dhe më tej, deri në Mbretërinë e Bashkuar dhe Skandinavi.
Këto grimca janë ngritur nga Sahara dhe kanë udhëtuar mijëra kilometra deri në Evropë. “Kjo tregon se jemi të lidhur përtej kufijve dhe kontinenteve, përmes përbërjes së atmosferës,” thotë Mark Parrington, shkencëtar i lartë në CAMS.
Rreziqet shëndetësore të pluhurit PM10
Ndërsa reja krijon pamje spektakolare portokalli, ajo gjithashtu paraqet rrezik të heshtur për shëndetin. Shërbimet meteorologjike kombëtare, përfshirë AEMET në Spanjë, IPMA në Portugali dhe Météo-France, kanë nxjerrë paralajmërime për cilësinë e dobët të ajrit.
Kujdesi kryesor gjatë një ngjarjeje me pluhur nga Sahara janë grimcat PM10, që janë më të vogla se 10 mikrometra në diametër. Edhe pse konsiderohen grimca të mëdha krahasuar me PM2.5, ato janë mjaft të vogla për të depërtuar në mushkëri, ku mund të irritojnë rrugët e frymëmarrjes, të përkeqësojnë astmën dhe të ndikojnë tek grupet më të ndjeshme, si të moshuarit dhe fëmijët e vegjël.
Në qytetet evropiane jemi më të njohur me ndotjen PM2.5, grimca shumë më të imëta që vijnë nga tymi i makinave, industrisë ose djegia e drurit, të cilat mund të depërtojnë thellë në mushkëri dhe madje të hyjnë në qarkullimin e gjakut.
Ndërsa pluhuri saharian përbëhet kryesisht nga grimca më të mëdha minerale PM10, koncentrimi i lartë gjatë këtyre ngjarjeve mund të çojë nivele të ndotjes jashtë kufijve të sigurisë të Organizatës Botërore të Shëndetësisë në disa zona.
A është ndryshimi klimatik fajtor për pluhurin?
Ngjarjet e pluhurit saharian shpesh marrin vëmendje mediatike, por duhet të jemi të kujdesshëm për t’i lidhur drejtpërdrejt me ngrohjen globale.
“Shkenca ende nuk ka një pamje të qartë se si shtrirja e shkretëtirës ndikon në burimin e pluhurit,” shpjegon Parrington, duke u referuar zgjerimit të Saharas drejt jugut, që ndikohet nga ndryshimi klimatik dhe aktiviteti njerëzor.
Shumë nga këto grimca vijnë nga zona specifike, si Depresioni Bodélé në Çad, ku rëra është e lehtë dhe mund të ngrihet në atmosferë nën kushte të caktuara presioni. Temperaturat më të larta, thatësira dhe avullimi më i madh i ujit ulin lagështinë e tokës, dhe kur kjo kombinohet me menaxhim të dobët të tokës, krijon kushte për stuhi rëre dhe pluhuri.
Gjithashtu, ekziston spekulim se ndryshimet në qarkullimin atmosferik të lidhura me ndryshimet klimatike mund të rrisin frekuencën e stuhi pluhuri nga Sahara që arrijnë Evropën. Megjithatë, shkencëtarët janë të kujdesshëm për të lidhur direkt dy fenomenet, pasi nuk ka të dhëna historike të mjaftueshme për të nxjerrë një lidhje të qartë.
Çfarë të prisni këtë javë
Ndërsa pluhuri përshkon zonat, banorët mund të shohin grimcat e përziera me shi, duke lënë mbetje të mjegullta kur uji avullon.
Shëndetësisht, autoritetet rekomandojnë të shmanget aktiviteti fizik i rëndë jashtë derisa mjegulla të qëndrojë.
Për të tjerët, mund të jetë momenti ideal për të nxjerrë aparatin dhe të kapni disa perëndime dielli me ngjyra të çuditshme, pothuajse si në planetin Mars, ndërsa pluhuri shpërndan dritën në portokalli dhe të kuqe të ndezura.
Parashikimin global të aerosolëve nga CAMS, që tregon ngjarjen e pluhurit saharian, mund ta ndiqni përmes këtij linku.
