Nëse shpesh harroni ku i keni vendosur çelësat apo gjëra të tjera të zakonshme, mos u shqetësoni nuk jeni vetëm. Humbja e kujtesës është normale, dhe shumë besojnë se aftësitë tona kognitive dobësohen me moshën.
Por humbjet kognitive nuk janë të pashmangshme. Ka hapa që mund të ndërmarrim për të jetuar më mirë dhe për të mbrojtur trurin tonë.
Nga lindja deri në fëmijëri, truri krijon lidhje të reja mes neuroneve ose forcon ato ekzistuese. Në vitet e para të jetës, formohen mbi një milion lidhje të reja nervore çdo sekondë. Me kalimin e kohës, ky proces ngadalësohet, sidomos për lidhjet që nuk përdoren më.
Një studim i fundit identifikoi pesë “epoka” kryesore të zhvillimit të trurit, me pikë kthesë rreth moshave 9, 32, 66 dhe 83 vjeç. Ai zbuloi se truri arrin fazën e “adultit” vetëm në të 30-tat, ndërsa fillon të shfaqë shenja plakjeje në mes të të 60-tave.
Megjithatë, këto ndryshime nuk ndodhin njësoj për të gjithë dhe nuk janë të paracaktuara. Ashtu si muskujt, lidhjet e trurit kanë nevojë për stërvitje. Një studim i madh tregoi se një stil jetese aktiv mund të vonojë ose madje të parandalojë demencën. Edukimi, socializimi, puna dhe aktivitetet e kohës së lirë ndihmojnë në ndërtimin e asaj që njihet si “rezerva kognitive”, aftësia e trurit për të kompensuar dëmtimet dhe për të qëndruar i fortë ndaj plakjes.
1. Mësoni diçka të re, nuk është kurrë vonë
Shëndeti kognitiv përfshin aftësinë për të arsyetuar, zgjidhur probleme, përqëndruar dhe përpunuar informacion shpejt. Këto aftësi ndryshojnë me stilin e jetesës, por mund të mbrohen dhe përmirësohen në çdo moshë.
Një mënyrë e thjeshtë për të përmirësuar aftësitë kognitive është të provoni diçka të re.
-
Kopshtaria: Studimet tregojnë se kujdesi për bimët ruan funksionet kognitive dhe stimulon pjesë të trurit që nuk përdoren zakonisht.
-
Mësimi i një gjuhe të re: Aktivizon shumë zona të trurit dhe mund të vonojë shfaqjen e simptomave të Alzheimerit deri në pesë vjet.
2. Ushqeni trurin me ushqimin e duhur
Dieta ka një rol kyç në shëndetin e trurit. Një rregull i thjeshtë është të shtoni sa më shumë ngjyra nga frutat dhe perimet në dietën tuaj, për të marrë vitaminat, mineralet dhe fibrat e nevojshme. Një porcion shtesë fruta e perime në ditë mund të përmirësojë mirëqenien.
-
Fibrat: Marrja e fibrave përmirëson funksionin e trurit. Burime të mira janë arrat, perimet dhe frutat.
-
Yndyrnat e shëndetshme: Peshku i yndyrshëm (si salmoni dhe trofta) dhe arrat janë të dobishme për trurin dhe mund të mbrojnë kundër demencës.
-
Cholina: Gjendet tek vezët dhe disa ushqime të tjera shtazore, ndihmon kujtesën dhe lidhet me rrezikun më të ulët të depresionit dhe sëmundjeve neurodegjenerative.
3. Lëvizni për të ndjerë energji
Jo të gjithë arrijnë të përmbushin sasitë e rekomanduara të aktivitetit fizik, por edhe ecjet e shkurtra janë të dobishme. Të ngasësh shkallët në vend të ashensorit apo të ecësh më shpejt në rrugë mund të përmirësojë shëndetin dhe të stimulojë trurin.
Studimet tregojnë se aktiviteti i rregullt fizik mund të ulë rrezikun e demencës deri në 45% në mes të jetës dhe fuqizon zonat e trurit të prekshme nga sëmundja e Alzheimerit. Përveç kësaj, stërvitja përmirëson humorin dhe ul depresionin.
4. Jepi prioritet miqve, lidhjet sociale shtojnë jetën
Lidhjet sociale janë jetike për mirëqenien, jo vetëm tani, por edhe ndër vite. Studimet tregojnë se njerëzit që socializohen janë më të shëndetshëm dhe jetojnë më gjatë se ata të izoluarit.
Takimet e rregullta me miqtë, qoftë për një kafe apo një ecje të shkurtër, përmirësojnë humorin dhe forcojnë sistemin imunitar. Organizata Botërore e Shëndetësisë i konsideron lidhjet sociale si një “prioritet global shëndetësor”.
Një mënyrë e thjeshtë për të socializuar është bashkimi me grupe që ndajnë interesa të përbashkëta, si klube leximi, kurse gjuhësh apo grupet e vrapimit.
5. Kujdesuni për trupin dhe mendjen, kombinimi është çelësi
Ushqimi i mirë, aktiviteti fizik, të mësuarit e diçkaje të re dhe lidhjet sociale bashkëpunojnë për të forcuar rezervën kognitive, duke e bërë trurin më rezistent ndaj plakjes dhe duke përmirësuar cilësinë e jetës.
Edhe ndryshime të vogla dhe të qëndrueshme në rutinën tuaj të përditshme mund të ndikojnë ndjeshëm në shëndetin dhe gjatëgjatësinë tuaj.
