Oqeanet e botës janë në gjendje më të keqe nga sa është menduar më parë. Sipas një studimi të ri shkencor, acidifikimi i deteve – i shkaktuar nga thithja e tepërt e dioksidit të karbonit (CO₂) – ka kaluar tashmë një kufi të rrezikshëm për shëndetin e planetit.
Çfarë është acidifikimi i oqeaneve?
Kur CO₂ nga atmosfera përthithet nga uji i detit, ai krijon reaksione kimike që ulin pH-në e ujit, duke e bërë atë më acid. Ky proces dëmton ekosistemet detare, veçanërisht koralet, molusqet, guacat dhe organizmat që ndërtojnë struktura nga kalciumi. Në raste ekstreme, uji acid mund të shpërbëjë guacat e tyre mbrojtëse.
Çfarë zbuloi studimi?
Studimi, i realizuar nga Plymouth Marine Laboratory në Mbretërinë e Bashkuar, Administrata Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike (NOAA) në SHBA dhe Universiteti Shtetëror i Oregonit, përdori të dhëna historike, analizë të bërthamave të akullit dhe modele kompjuterike për të analizuar gjendjen e oqeaneve gjatë 150 viteve të fundit.
Rezultatet tregojnë se deri në vitin 2020, kushtet mesatare në oqeane kishin kaluar pragun e sigurisë, i cili përcaktohet kur përqendrimi i karbonatit të kalciumit bie më shumë se 20% krahasuar me periudhën para-industriale.
Në thellësi prej 200 metrash, 60% e ujërave globale kanë kaluar kufirin e sigurisë për acidifikimin. Kjo është veçanërisht shqetësuese pasi shumica e organizmave detarë nuk jetojnë në sipërfaqe, por në ujëra të thella, ku ndikimi është edhe më i madh.
“Ndryshimet në këto shtresa të thella të ujit kanë pasoja të mëdha për koralet e thella dhe tropikale që shërbejnë si strehë natyrore për shumë specie,” tha Prof. Helen Findlay nga PML.
Uji më acidik dëmton organizmat që ndërtojnë guacat e tyre nga kalciumi. Koralet, midhjet, molusqet dhe peshqit e vegjël përballen me:
-
Guaca më të dobëta,
-
Rritje më të ngadaltë,
-
Riprodhim më të ulët,
-
Rrezik më të madh për mbijetesë.
Kjo, në afat të gjatë, rrezikon zinxhirin ushqimor detar dhe ekonominë e komuniteteve bregdetare që varen nga peshkimi dhe turizmi.
Shkencëtarët janë të qartë: reduktimi i emetimeve të CO₂ është mënyra e vetme për të ndalur acidifikimin në shkallë globale. Megjithatë, masat për ruajtje lokale duhet të fokusohen në zonat dhe speciet më të rrezikuara.
Jessie Turner nga Aleanca Ndërkombëtare për Luftimin e Acidifikimit të Oqeaneve u shpreh:
“Ky raport na tregon se jemi në një moment kritik. Disa habitate të rëndësishme janë tashmë të humbura. Qeveritë nuk mund ta injorojnë më këtë krizë në politikat e tyre.”
Ky raport është një thirrje urgjente për veprim. Nëse nuk veprojmë tani, pasojat për jetën detare dhe për vetë njerëzimin do të jenë të pakthyeshme.
