Energjia e pastër, pronësia e punonjësve dhe përdorimi i inteligjencës artificiale mund të ridizenjojnë ekonominë dhe të rivendosin klasën e mesme.
Çfarë po sfidon ekonominë sot
Çdo kohë ka sfidat e veta. Sot përballemi me probleme të dukshme: varen nga karburantet fosile, klasa e mesme po tkurret, pasuria është e përqendruar tek pak njerëz, dhe inteligjenca artificiale po kërcënon punët e para që të rinjtë përdorin për të ngritur karrierën e tyre.
Por këto nuk janë vetëm çështje politike. Janë sfida të biznesit dhe të sipërmarrjes, dhe sipërmarrësit mund të luajnë një rol kyç në zgjidhjen e tyre.
Nga varësia nga karburantet te energjia e pastër
Varësia nga karburantet fosile nuk është thjesht një problem mjedisor. Ajo ndalon inovacionin ekonomik. Shumë sektorë si transporti, ndërtimi, financat, të cilat funksionojnë ende mbi logjikën e vjetër që favorizon kompanitë më të mëdha dhe dekurajon risinë.
Energjia e pastër ndryshon këtë logjikë. Pasi ndërtohet një panel diellor apo një turbinë ere, kostoja e prodhimit bie pothuajse në zero. Kjo e bën energjinë një teknologji, jo një mall tregu.
Sipërmarrësit mund të përshpejtojnë këtë tranzicion përmes:
-
mikro-rrjeteve komunitare,
-
rikonstruksioneve energjetike të ndërtesave,
-
startup-eve që shndërrojnë mbetjet në burime të reja.
Ky proces nuk ul vetëm emetimet; shpërndan edhe pushtetin ekonomik dhe krijon mundësi të reja për bizneset e vogla.
Rindërtimi i klasës së mesme përmes sipërmarrjes
Tkurrja e klasës së mesme është një nga sfidat më të mëdha të shoqërisë sonë. Pa një klasë të mesme të fortë, stabiliteti dhe demokracia bëhen të brishta.
Megjithatë, krijimi i një biznesi sot është më i lirë dhe më i aksesueshëm se kurrë. Problemi është qasja në kapital dhe rrjetet mbështetëse.
Zgjidhja është demokratizimi i sipërmarrjes: fonde komunitare, financim i bazuar në të ardhura dhe investime lokale që japin mundësi të gjithëve për të përfituar nga ekonomia reale. Në këtë mënyrë, bizneset e vogla dhe të mesme mund të rikthehen në motorë të punësimit dhe stabilitetit ekonomik.
Një nga dobësitë më të mëdha të ekonomisë moderne është mungesa e pronësisë për punonjësit. Shumë nuk marrin pjesë në fitimet e kompanive ku punojnë, dhe komunitetet shpesh nuk zotërojnë asetet vendore që formojnë ekonominë e tyre.
Kjo jo vetëm që është e padrejtë, por është ineficiente. Ekonomitë rriten më shpejt kur pronësia shpërndahet.
Modele që po japin rezultate:
-
ndërmarrjet në pronësi të punonjësve,
-
kooperativat,
-
ndarja e fitimeve,
-
transferimi gradual i bizneseve te stafi.
Sipërmarrësit mund të përfshijnë pronësinë nga fillimi, duke kthyer çdo biznes në një model të rritjes së përbashkët.
Inteligjenca artificiale si mundësi
Inteligjenca artificiale mund të rrisë produktivitetin dhe kreativitetin, por gjithashtu mund të zëvendësojë punët hyrëse, ato që të rinjtë përdorin për të ngjitur shkallët e karrierës.
Zgjidhja nuk është frenimi i teknologjisë, por përdorimi i saj për të fuqizuar njerëzit. Startup-et tashmë po e përdorin AI për:
-
edukim dhe rikualifikim profesional,
-
automatizim të proceseve që lehtëson punën e stafit,
-
rritjen e efikasitetit pa humbur vende pune.
Ky është shembulli i sipërmarrjes së mençur, ku teknologjia përdoret për të krijuar vlerë për të gjithë.
Katër parime për një ekonomi më të drejtë
Autorët e librit përmbledhin modelin e tyre në katër parime:
-
Decentralizimi – shpërndarja e pushtetit ekonomik dhe thyerja e monopoleve.
-
Pjesëmarrja – zgjerimi i pronësisë dhe përfshirja e komunitetit.
-
Përshtatja – përdorimi i teknologjisë për të rritur qëndrueshmërinë, jo pasigurinë.
-
Kujdestaria – vendosja e vlerave afatgjata mbi fitimet e shpejta.
Këto nuk janë ideologji boshe. Janë mundësi konkrete për sipërmarrësit që duan të rrisin ndikimin e tyre ekonomik dhe social.
Sipërmarrësit e së ardhmes nuk do të ndërtojnë vetëm produkte. Ata do të krijojnë sisteme që fuqizojnë komunitetet:
-
rrjete energjetike të decentralizuara,
-
modele financimi që shpërndajnë fitimet,
-
teknologji që rrit aftësitë e punonjësve.
Matësi i suksesit nuk do të jetë vetëm fitimi, por ndikimi në jetën e njerëzve dhe komunitetit. Ky është realizëm pragmatik: shoqëritë që nuk ndajnë prosperitetin rrezikojnë të dëmtojnë bazën e zhvillimit të tyre.
Nëse biznesi krijoi problemet e 50 viteve të fundit, biznesi mund t’i zgjidhë ato. Jo me slogane apo raporte, por me sipërmarrje praktike dhe inovative.
Bota nuk ka nevojë për më pak kapitalistë, por për kapitalistë më të mirë, ata që zgjedhin qëllimin dhe fitimin njëkohësisht, dhe tregojnë se inovacioni mund të shërbejë për shumicën, jo për pakicën.
