Doktrina e Trump-it e trajton Europën jo si një vartëse, por si një të rritur, duke e lidhur drejtpërdrejt mbijetesën e Perëndimit me fuqinë ekonomike, ushtarake dhe identitare të kontinentit.
Nga Nikola Kedhi
Dobësia e Europës nuk është më vetëm problemi i saj. Ajo është kthyer në krizë për gjithë Perëndimin. Për dekada, kontinenti ka rrëshqitur drejt vetëkënaqësisë, është larguar nga tregjet e lira, ka dobësuar kapacitetet ushtarake dhe ka deleguar sigurinë te Uashingtoni. Ajo që nisi si integrim, u shndërrua në varësi. Sot, kjo varësi po kthehet në rrezik strategjik.
Doktrina Trump: fundi i iluzioneve europiane
Strategjia e fundit e Sigurisë Kombëtare e Presidentit Donald Trump dhe Akti i Autorizimit të Mbrojtjes Kombëtare janë dokumentet e para madhore amerikane pas shumë kohësh që i flasin Europës jo si një të mituri nën kujdestari, por si një të rrituri. Mesazhi është i qartë: Perëndimi nuk mund të mbijetojë nëse blloku i tij më i madh demokratik këmbëngul të mbetet strukturalisht i dobët.
Shtetet e Bashkuara nuk do ta braktisin Europën, por nuk do të vazhdojnë as të ushqejnë iluzione. Topi tani është në fushën e Europës.
Nga “rendi i rregullave” te rendi i fuqisë
Politika e jashtme e Trump-it shpesh keqinterpretohet si improvizim. Në realitet, ka marrë formë ajo që mund të quhet Doktrina Trump e sovranitetit strategjik. Thelbi i saj është i thjeshtë: asnjë komb nuk ka të drejtë të kërkojë mbrojtje nga SHBA nëse nuk kontribuon realisht në sigurinë kolektive.
Kjo qasje heq dorë nga fantazia e një “rendi të bazuar në rregulla” që zbatohet vetvetiu. Sulmet e Rusisë ndaj Gjeorgjisë dhe Ukrainës, si edhe agresionet e ngjashme ndaj vendeve më të dobëta, kanë treguar se një rend i tillë universal nuk ekziston.
Rendi ndërkombëtar mbahet nga shtete që kanë fuqi, vullnet dhe qartësi strategjike.
Si Trump ka ngushtuar hapësirën e kundërshtarëve
Trump ka bërë më shumë për të dobësuar boshtin Rusi–Kinë–Iran–Kore e Veriut sesa paraardhësit e tij. Presioni ndaj Moskës ka qenë më i ndjeshëm se gjatë administratës Biden: rritja e shpenzimeve të NATO-s, masat dytësore ndaj naftës ruse dhe ndërmjetësimi i paqes në Kaukaz i kanë ngushtuar ndjeshëm manovrën Rusisë.
Irani, dikur i trimëruar nga qetësimi perëndimor, sot është në vështirësi serioze. Goditjet izraelite dhe amerikane kanë shkatërruar infrastrukturën e tij bërthamore dhe ushtarake. Marrëveshjet e Abrahamit dhe paqja Armeni–Azerbajxhan e kanë izoluar më tej Teheranin.
Ndërkohë, një Doktrinë Monroe e përditësuar ka frenuar ndikimin kinez në Hemisferën Perëndimore. Përpjekjet e Pekinit për të blerë asete strategjike në Amerikën Latine janë bllokuar ose zhbërë.
Siguria fillon me prodhimin
Një Europë që nuk prodhon, nuk mund të mbrojë veten.
Ndërsa SHBA kanë ndjekur riindustrializimin, çregullimin dhe bollëkun energjetik, Europa ka zgjedhur mbirregullimin dhe utopizmin e gjelbër. Rezultati: fabrika të larguara, kapital në ikje dhe humbje e avantazhit konkurrues.
Taksat e larta, tregjet e ngurta të punës dhe armiqësia ndaj energjisë bërthamore e konvencionale kanë prodhuar varësi nga gazi rus, zinxhirët kinezë të furnizimit dhe mbrojtja amerikane. Nuk është rastësi që asnjë kompani europiane nuk ndodhet në dhjetëshen globale të teknologjisë apo inteligjencës artificiale.
Identiteti si çështje sigurie
Strategjia e Trump-it lidh fuqinë me identitetin – diçka që elitat europiane e kanë shmangur për vite. Ajo flet për rikthimin e vetëbesimit civilizues të Perëndimit.
Një shoqëri që dyshon në të drejtën e saj për të ekzistuar nuk mund të projektojë fuqi.
Institucionet europiane kanë trajtuar identitetin kombëtar si problem, familjen si opsionale dhe kufijtë si formalitet. Rezultati është fragmentimi: migrim i pakontrolluar, shoqëri paralele dhe vetëcensurë kulturore. Në këto kushte, “autonomia strategjike” mbetet një slogan bosh.
Çfarë do të thotë kjo për Europën
Mesazhi i Trump-it është i drejtpërdrejtë: Perëndimi nuk është një OJQ; është një civilizim.
Ai nuk kërkon dominim amerikan mbi Europën, por ekuilibër.
Kjo kërkon tre gjëra:
1. Riarmatime si akt vetërespekti, jo si bindje ndaj Uashingtonit.
2. Riindustrializim dhe realizëm energjetik, për të mos e pasur politikën e jashtme të kushtëzuar nga furnitorë autoritarë.
3. Rimëkëmbje civilizuese, pa kërkuar falje për historinë dhe identitetin europian.
Çfarë nënkupton Doktrina Trump për Ballkanin
Për Ballkanin, kjo riorganizim ka rëndësi të drejtpërdrejtë. Duke pasur parasysh brishtësinë e rajonit, influencat ruse e kineze dhe rëndësinë strategjike, dokumentet amerikane të sigurisë e vendosin qartë rajonin në sferën e interesit perëndimor.
Fokusi amerikan është te:
-
frenimi i ndikimit rus dhe kinez
-
demokratizimi i vendeve të Ballkanit
-
zgjerimi i NATO-s
-
lufta ndaj krimit të organizuar dhe siguria kibernetike
Kjo është një dritare strategjike që nuk do të qëndrojë hapur përgjithmonë.
Trump ka paraqitur një doktrinë që e trajton Europën jo si klient, por si një të barabartë potencial. Pyetja është nëse Europa do ta shfrytëzojë këtë moment apo do të tërhiqet prej tij.
Shtetet e Bashkuara e kanë bërë zgjedhjen e tyre: forcë, sovranitet dhe udhëheqje të ripërtërirë perëndimore. Nëse Europa dështon të ngrihet, Perëndimi nuk do të bjerë sepse Amerika e braktisi – por sepse Europa braktisi vetveten.
